— Hội nghị Ban chuyên trách
DISG lần thứ 18 được tổ chức tại Bangkok, Thái Lan —
Diễn
đàn đối thoại vì tăng trưởng sáng tạo và bền vững (DISG), nền tảng hợp tác kinh
tế công – tư song phương giữa ASEAN và Nhật Bản dưới sự chủ trì của ông Masuo
Kuremura, đã tổ chức “Hội nghị Ban chuyên trách DISG lần thứ 18” vào
ngày 8 tháng 7 năm 2026 tại Khách sạn Carlton Bangkok Sukhumvit ở Bangkok, Thái
Lan.
Trước những biến động nhanh chóng của nền kinh tế toàn cầu, các đại biểu tham dự đã tái khẳng định nhu cầu cấp thiết về việc đẩy mạnh hơn nữa quan hệ hợp tác Nhật Bản – ASEAN. Nhấn mạnh cam kết chung này, hội nghị đã đi đến thống nhất và chính thức thông qua “Tuyên bố chung của Ban chuyên trách DISG” (sau đây gọi tắt là “Tuyên bố chung”), định hướng các hoạt động hợp táctrên năm lĩnh vực ưu tiên thông qua hình thức đối tác công – tư.
■ Phát biểu khai mạc và bài trình bày chính
Chủ tịch Masuo Kuremura đã có bài
phát biểu khai mạc và giới thiệu tổng quan về bốn trụ cột chiến lược trong hợp
tác ASEAN – Nhật Bản:
1. Tính tự cường của chuỗi
cung ứng
2. Đồng kiến tạo đổi mới sáng
tạo
3. Đầu tư AI và công nghệ số
4.
Chuyển
đổi năng lượng
Trước những bất ổn ngày càng tăng
trên trường quốc tế liên quan đến khả năng tự cường của chuỗi cung ứng, Chủ tịch
Masuo Kuremura đã thảo luận về phương án hỗ trợ tự chủ công nghiệp thông qua
tham vấn với các quốc gia ASEAN lớn. Nhằm thúc đẩy đồng kiến tạo đổi mới sáng tạo,
ông đã chia sẻ thành tựu từ các sự kiện “Fast Track Pitch” (thu hút
410 hồ sơ đăng ký và 776 người tham gia tại 4 quốc gia trong khu vực) cùng
“Hội nghị Thượng đỉnh Lãnh đạo trẻ”.
Trong lĩnh vực đầu tư AI và công
nghệ số, ông nhấn mạnh nhu cầu hợp tác trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu và bán
dẫn. Đối với chuyển đổi năng lượng, ông đề xuất sáng kiến “AZEC+” (Cộng
đồng phát thải ròng bằng không châu Á mở rộng) nhằm nâng cấp khuôn khổ giảm
phát thải carbon hiện tại thông qua tích hợp khía cạnh an ninh toàn diện hơn.
Cuối cùng, ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuyển đổi các khuôn khổ này
thành các dự án và cuộc thảo luận cụ thể hơn.
Tiếp sau phiên khai mạc, Giáo sư – Tiến sĩ Pavida
Pananond, Giáo sư Kinh doanh Quốc tế tại Trường Kinh doanh Thammasat, đã mở đầu
phần tham luận chính với chủ đề “Thách thức và kỳ vọng trong hợp tác ASEAN
– Nhật Bản”. Bà chỉ ra sự chuyển dịch mang tính cấu trúc trong chuỗi cung ứng
toàn cầu từ mô hình “ưu tiên hiệu quả” sang mô hình “ưu tiên an
ninh và tự cường”. Nhấn mạnh rằng khái niệm “tự cường” mang những
ý nghĩa khác nhau tùy thuộc vào góc nhìn quốc gia và chiến lược của doanh nghiệp,
bà đưa ra ba khuyến nghị cốt lõi cho các doanh nghiệp:
1. Thấu hiểu thế mạnh đặc thù
của từng quốc gia và khu vực.
2. Định vị các mắt xích trọng
yếu dọc theo chuỗi giá trị.
3. Xây dựng năng lực tự cường
liên vùng, liên ngành và liên doanh nghiệp, vượt lên trên mục tiêu tối ưu hóa
chi phí đơn thuần.
Tiếp theo, ông Yuta Okuyama, Chánh văn phòng Viện
Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á (ERIA), đã trình bày tham luận “Từ cú sốc
đến chiến lược: Hướng tới thế hệ hợp tác mới ASEAN – Nhật Bản và nâng cao tự cường
kinh tế khu vực”. Ông đã nêu bật những nỗ lực của ERIA trong việc củng cố
các nền tảng khu vực thông qua phân tích chuỗi cung ứng và đối thoại công – tư
Kênh 1.5. Đồng thời, ông giới thiệu sáng kiến đang được triển khai nhằm xây dựng
chiến lược dự trữ dầu mỏ khu vực cho ASEAN, khẳng định cam kết của ERIA trong
việc củng cố an ninh và tự cường kinh tế trong khu vực thông qua các phương tiếp
cận hợp tác.
■ Bài phát
biểu: Cập nhật tình hình từ Phòng Thương mại và Công nghiệp Philippines và Thái
Lan
Phiên thứ hai mở đầu bằng bài phát biểu của ông Perry
Ferrer, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Philippines (PCCI). Ông đã chỉ
ra các thách thức mang tính cơ cấu mà Philippines đang phải đối mặt, như hạ tầng
hạn chế, phân hóa giàu nghèo và tổn thất kinh tế do thiên tai thường xuyên. Tuy
nhiên, ông cũng nhấn mạnh các lợi thế chiến lược mới nổi của nước này, bao gồm
ngành bán dẫn và điện tử phát triển mạnh, cơ cấu dân số trẻ, sáng kiến ba bên
“Hành lang kinh tế Luzon” giữa Nhật Bản – Mỹ – Philippines, cũng như
trữ lượng silica độ tinh khiết cao dồi dào. Ông Ferrer nhấn mạnh tính chất bổ
trợ lẫn nhau của mối quan hệ song phương, trong đó Nhật Bản cung cấp vốn và
công nghệ, còn Philippines đóng góp lực lượng lao động năng động và các
khoáng sản quan trọng.
Tiếp
sau đó, ông Voratat Tantimongkolsuk, Phó Tổng Thư ký Ủy ban Thương mại Thái Lan
(đại diện cho Phòng Thương mại Thái Lan – TCC), nhận định chuỗi cung ứng toàn cầu
đang đứng trước bước ngoặt do rủi ro địa chính trị và đứt gãy logistics hàng hải.
Tận dụng vị trí chiến lược của vùng sông Mê Kông trong việc kết nối Đông Á và
ASEAN, ông đề xuất tăng cường kết nối đường bộ – đường biển và hiệu quả vận tải
đường bộ thông qua khuôn khổ Tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng (GMS). Ông xác định
logistics số và logistics xanh là ưu tiên hàng đầu trong hợp tác ASEAN – Nhật Bản,
đồng thời kết luận rằng sự tin cậy lẫn nhau giữa các bên liên quan là yếu tố
then chốt để xây dựng chuỗi cung ứng tự cường và bền vững.
■ Thảo luận và trao đổi ý kiến
Phiên thảo luận diễn ra sôi nổi, tập trung vào khả
năng tự cường của chuỗi cung ứng và phát triển lực lượng lao động:
·
Ông
Perry Ferrer (PCCI, Philippines) đề xuất triển khai các công cụ trực quan hóa
chuỗi cung ứng và sự cần thiết của việc thiết lập khuôn khổ công nhận lẫn nhau
đối với lao động lành nghề.
·
Ông
Hans Lukiman (KADIN, Indonesia) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tạo ra các lộ
trình cho phép người lao động trở về nước đóng góp các kỹ năng đã tích lũy được
cho các ngành công nghiệp trong nước.
·
Ông
Nguyễn Vũ Kiên (VCCI, Việt Nam) kiến nghị đẩy mạnh phát triển hệ thống truy xuất
nguồn gốc chuỗi cung ứng.
·
Ông
Musa Adnin (ASEAN-BAC, Brunei) dẫn chứng thực tế không có doanh nghiệp Nhật Bản
nào tham gia đấu thầu xây dựng trung tâm dữ liệu tại nước này gần đây, đồng thời
thẳng thắn nhận định: “Dù Nhật Bản sở hữu công nghệ vượt trội, họ đang chậm
chân hơn các đối thủ phương Tây và Trung Quốc về tốc độ thực thi và triển khai
dự án kinh doanh”.
Phản hồi các kiến nghị này, bà Yumiko Hata (Vụ trưởng
Vụ Châu Á – Thái Bình Dương, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản –
METI) bày tỏ sự trân trọng đối với các đề xuất và phát biểu: “Chúng tôi sẽ
thúc đẩy các giải pháp hướng đến an ninh năng lượng và tự cường chuỗi cung ứng
thông qua hợp tác chặt chẽ với phòng thương mại các nước.”
Đúc
kết từ những thảo luận thực chất tại hội nghị, Chủ tịch Masuo Kuremura đã công
bố “Tuyên bố chung của Ban chuyên trách DISG” và được các bên nhất
trí thông qua tại phiên bế mạc.
■ Bối cảnh ra đời Tuyên bố chung
Dù ASEAN vẫn giữ được đà tăng trưởng kinh tế khả quan,
song các căng thẳng địa chính trị, rủi ro chuỗi cung ứng năng lượng bắt nguồn từ
eo biển Hormuz, cùng những chuyển dịch cơ cấu trong các ngành công nghiệp được
thúc đẩy bởi AI và chuyển đổi số đang tạo ra nhiều tác động lên kinh tế khu vực.
Trong bối cảnh đó, Nhật Bản và ASEAN đã biên soạn Tuyên bố chung nhằm đồng kiến
tạo một nền tảng kinh tế bền vững và tự cường.
■ Những điểm chính của Tuyên bố chung
Tuyên bố chung hướng tới thắt chặt quan hệ đối tác
công – tư và hợp tác khu vực trên năm lĩnh vực ưu tiên trọng tâm:
(1) Xây dựng chuỗi cung ứng tự
cường
Thống nhất rằng việc đảm bảo tính ổn định và đa dạng của
chuỗi cung ứng, bao gồm nguyên liệu và công nghệ then chốt, là yếu tố sống còn
đối với tăng trưởng kinh tế khu vực. Nhật Bản và ASEAN sẽ nâng cấp mạng lưới sản
xuất, logistics và thu mua thông qua hợp tác công nghiệp sâu sắc hơn, qua đó
nâng cao tính tự cường và giảm thiểu rủi ro phụ thuộc nguồn cung.
(2)
Hợp
tác trong lĩnh vực an ninh kinh tế
Tăng cường quan hệ đối tác bổ trợ lẫn
nhau, cùng có lợi trong một môi trường quốc tế đầy biến động. Hợp tác sẽ tập
trung vào chia sẻ thông tin, phát triển nguồn nhân lực và xúc tiến đầu tư trong
các lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược quan trọng, bao gồm bán dẫn, ô tô, hạ tầng
AI/kỹ thuật số và năng lượng.
(3) Hợp tác chuyển đổi năng lượng
và phát triển năng lượng thế hệ mới
Theo đuổi các mục tiêu kép về an
ninh năng lượng và trung hòa carbon bằng cách thiết lập cơ sở hạ tầng cung ứng
và hợp tác kỹ thuật trong các lĩnh vực mới như nhiên liệu sinh học, nhiên liệu
hàng không bền vững (SAF) và các lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR). Khả năng tự cường
năng lượng khu vực sẽ được nâng cao bằng cách tận dụng các khuôn khổ Lưới điện
ASEAN (APG), Cộng đồng phát thải ròng bằng không châu Á (AZEC) và Đối tác về tự
cường năng lượng và tài nguyên toàn châu Á (POWERR Asia).
(4) Thúc đẩy đổi mới sáng tạo
và nâng cấp công nghiệp
Định vị chuyển đổi số (DX) và chuyển
đổi xanh (GX) là chìa khóa cho tăng trưởng kinh tế và năng lực cạnh tranh công
nghiệp, đồng thời thúc đẩy hợp tác liên doanh nghiệp và đổi mới sáng tạo mở
trong các lĩnh vực như AI, khai thác dữ liệu và di động thế hệ mới. Mục tiêu là
tạo ra những sáng tạo có nguồn gốc từ ASEAN thông qua sự hợp tác giữa các doanh
nghiệp lớn, doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), các công ty khởi nghiệp và khối học
viện – nhà trường.
(5) Phát triển nguồn nhân lực
thế hệ mới và đóng góp cho cộng đồng địa phương
Khẳng định
công tác đào tạo nhân tài và thúc đẩy trao đổi nhân sự là tiền đề cốt lõi cho sự
phát triển bền vững. Nhật Bản và ASEAN sẽ thúc đẩy các chương trình giao lưu giữa
các nhà lãnh đạo trẻ, chuyên gia và doanh nhân thế hệ mới, chung tay kiến tạo một
xã hội đa dạng, hòa nhập và tự cường.
■ Giới thiệu về DISG
Được thành lập vào năm 2020 theo
khuôn khổ đồng thuận tại Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN – Nhật Bản, Đối thoại
về Tăng trưởng Sáng tạo và Bền vững (DISG) là nền tảng đối thoại công – tư nhằm
thúc đẩy sâu rộng hợp tác kinh tế song phương. Tập trung vào các lĩnh vực chiến
lược như chuyển đổi số, kinh tế xanh và nâng cấp công nghiệp, DISG hiện thực
hóa tiềm năng hợp tác thành các dự án thực tế thông qua các phiên thảo luận
chuyên sâu giữa khối doanh nghiệp, học viện – nhà trường và chính phủ. Đáng chú
ý, DISG phối hợp chặt chẽ với 13 tổ chức kinh tế lớn, tiêu biểu là Tổ chức Xúc
tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO) và Hội đồng Tư vấn Kinh doanh ASEAN
(ASEAN-BAC), vận hành “chu trình PDCA công – tư” giúp phản ánh trực
tiếp các khó khăn thực địa và tiến độ dự án lên Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế
ASEAN – Nhật Bản (AEM-METI).
Provided by VRITIMES
Comments